Patriarchaat

Patriarchaat, van het Latijnse idee van “vaderheerschappij”, verwijst naar een maatschappelijke orde waarin mannen, vooral cis mannen, onevenredig veel sociale, politieke, economische en symbolische macht bezitten. Deze machtsverhoudingen vormen sociale relaties, waarden, normen, genderrollen en verwachtingen die aan alle mensen worden gesteld.

In feministische discoursen beschrijft de term het geheel van sociale en structurele mechanismen die eraan bijdragen dat cis mannen vaker toegang krijgen tot macht, middelen, geld, veiligheid, erkenning en handelingsruimte, terwijl vrouwen, trans, non-binaire en intersekse of inter* mensen daarin worden benadeeld of uitgesloten. Patriarchale structuren kunnen zichtbaar worden in wetten, instituties, taal, arbeidsverdeling, geweldsverhoudingen, seksuele normen, gezinsbeelden en alledaags gedrag.

Patriarchaat is daarom zowel een analytisch kernbegrip, vooral binnen feministische theorie en wetenschap, als een benaming voor maatschappelijke machtsverhoudingen die feministische bewegingen bekritiseren en willen veranderen. De term betekent niet dat iedere individuele man altijd machtig is of bewust onderdrukt, maar dat maatschappelijke structuren bepaalde groepen systematisch bevoordelen en andere benadelen.