Biologisme

Biologisme verwijst naar het toepassen van biologische begrippen, modellen of maatstaven op maatschappelijke, culturele en sociale contexten waarvoor ze niet geschikt zijn of waarin ze sterk reducerend werken. Complexe verschijnselen zoals gender, seksualiteit, gedrag, intelligentie, familie of sociale rollen worden daarbij vaak eenzijdig teruggebracht tot zogenaamd natuurlijke, genetische, hormonale of evolutionaire oorzaken.

Een biologiserende kijk op gender stelt bijvoorbeeld dat er uitsluitend twee duidelijk van elkaar gescheiden geslachten zouden bestaan en dat gendergebonden gedrag rechtstreeks biologisch bepaald zou zijn. Daarbij worden invloeden zoals opvoeding, socialisatie, cultuur, machtsverhoudingen en individuele ervaring buiten beschouwing gelaten. Bovendien sluit zo’n vereenvoudiging niet noodzakelijk aan bij de huidige stand van biologisch onderzoek, waarin geslacht, lichamelijke kenmerken en ontwikkeling veel complexer worden beschreven.

Biologismen worden vaak gebruikt om maatschappelijke ongelijkheid of vooroordelen een schijnbaar natuurwetenschappelijke basis te geven. Queerfobe, misogynistische, racistische, validistische of andere discriminerende ideeën kunnen zo als “natuurlijk” of “onveranderlijk” worden voorgesteld. Problematisch is niet de biologie als wetenschap, maar het verkorte, selectieve of ideologische gebruik ervan om sociale normen en hiërarchieën te rechtvaardigen.