Seksisme

Seksisme verwijst naar vooroordelen, devaluatie, benadeling of geweld op basis van gender, toegewezen gender, genderexpressie of daarmee verbonden genderrollen. Het kan gericht zijn tegen vrouwen, trans, non-binaire en intersekse personen, maar ook tegen mensen die worden gezien als “niet echt mannelijk” of “niet echt vrouwelijk”. In patriarchaal gevormde samenlevingen werkt seksisme echter niet symmetrisch: het treft vooral vrouwen, mensen die als vrouw worden gelezen en vrouwelijkheid, en hangt nauw samen met structurele ongelijkheid.

Seksisme uit zich niet alleen in openlijk vijandige uitspraken, maar ook in ogenschijnlijk onschuldige verwachtingen, grappen, rolstereotypen, ongelijke beloning, seksuele intimidatie, devaluatie van zorgtaken, beperkingen van lichamelijke zelfbeschikking of de aanname dat bepaalde vaardigheden, interesses of gedragingen “van nature” bij een gender horen. Ook cis mannen kunnen door seksistische gendernormen worden beperkt of gedevalueerd, bijvoorbeeld wanneer kwetsbaarheid, zorgzaamheid of niet-normatieve mannelijkheid wordt bestraft. Dat verandert echter niet dat mannen als groep op veel gebieden maatschappelijk bevoorrecht zijn.

Seksisme is een maatschappelijk en structureel fenomeen, maar kan ook in alledaagse interacties tussen personen voorkomen. Niet elke kwetsende handeling tegen een vrouw of niet-mannelijke persoon is automatisch seksistisch; bepalend is of gender, genderrollen of de devaluatie van vrouwelijkheid of non-conformiteit een relevante rol spelen. Seksisme en misogynie overlappen sterk: seksisme beschrijft eerder het bredere systeem van ongelijke behandeling en gendernormen, terwijl misogynie vooral verwijst naar de devaluatie, vijandigheid of controle gericht op vrouwen, vrouwelijkheid en mensen die daarmee worden geassocieerd.